Heilzame plantenzaden: 29 soorten om zelf te zaaien

Bijna de helft van deze zakjes komt zonder kweekinfo bij je aan, dus hieronder staat per plant wanneer je zaait, hoeveel zon hij wil en wat je uiteindelijk oogst. De botanische naam staat erbij.

Wanneer je heilzame plantenzaden de grond in doet

Maart is voor witte mosterd: zaaien in maart, oogsten in de zomer. In april gaan groot kaasjeskruid (Malva sylvestris) en valeriaan (Valeriana officinalis) de grond in, valeriaan in een zaaibed buiten in april of mei, verspenen in juni en pas in het najaar naar zijn definitieve plek. Klip Dagga (Leonotis nepetifolia) zaai je eind april binnen, komijn vier weken voor de laatste nachtvorst en asperge 'Argenteuil' (Asparagus officinalis 'Argenteuil') vier weken voor de IJsheiligen in rijen in zandige grond. Wat binnen in een propagator start, laat je geleidelijk buiten wennen; hard zaad dat blijft liggen, kun je licht schuren of eerst koud wegzetten.

Zaaitabel: wanneer zaaien en wat je oogst

Eén seizoen, of tien jaar dezelfde plant

Komijn, witte mosterd en klaproos doen hun ding in één zomer en zijn daarna klaar. Duitse wintertijm (Thymus vulgaris), boerenwormkruid (Tanacetum vulgare), sint-janskruid (Hypericum perforatum) en valeriaan blijven staan. Tijm wordt met de jaren een bossige vaste waarde, boerenwormkruid bloeit elke zomer opnieuw en sint-janskruid trekt zich weinig aan van droogte of een natte periode. Asperge is het lange spel: drie weken kieming, een jaar in het zaaibed en dan pas de kronen in sleuven. Ashwagandha (Withania somnifera) en maggiplant mogen alleen naar buiten als de laatste nachtvorst voorbij is. Withania somnifera blijft rond de meter, houdt van hitte en heeft weinig water nodig.

Volle zon, en de vier die je tuin overnemen

Volle zon en goed doorlatende grond is hier de standaard: tijm, marjolein, boerenwormkruid, komijn en maggiplant willen het zo, waarbij maggiplant diepe, voedzame grond vraagt, rond pH 6,5. Zuring en grote engelwortel willen juist vochtig blijven zonder dat de wortels verzuipen. Let op met bijvoet (Artemisia vulgaris), boerenwormkruid, paardenbloem (Taraxacum officinale) en cichorei (Cichorium intybus). Die zaaien zich uit en verspreiden zich stevig, dus zet ze in een pot of in een hoek waar dat niet uitmaakt, anders sta je drie zomers later nog planten uit te trekken. Bijvoet pakt zowel zure als licht kalkrijke grond zonder klagen.

Blad, bloem of zaad: wat je oogst, droogt en bewaart

Van salie en tijm haal je blad. Verse salieblaadjes zijn fluweelachtig grijsgroen en op hun lekkerst als je de plant vaak terugknipt, en salie gaat zowel de pan in als de theepot. Tijm gebruik je zoals oregano. Komijnzaad is na ongeveer 120 dagen klaar, mosterdzaad gaat in sauzen en zoetzuur en de jonge blaadjes in de salade. Cichoreiwortel wordt gedroogd en gemalen een vervanger voor koffie. Zuring eet je vers of gekookt, en gifsla (Lactuca virosa), met zijn melkachtige sap, blijf je van het vroege voorjaar tot in de herfst plukken. Wrijf een blad van de citroeneucalyptus (Eucalyptus citriodora) tussen je vingers en je hebt citronella aan je handen. Kruiden droog je in bosjes op een donkere, luchtige plek en bewaart ze daarna droog en donker in een goed sluitende pot. En de anijs hier is Pimpinella anisum, geen steranijs, ook al doet het zakje anders vermoeden.

Wijnruit met verstand, en waar wij zelf zouden beginnen

Wijnruit (Ruta graveolens) staat hier als tuin- en sierplant, niet als kruid om te eten of thee van te zetten, want eetbaar is hij niet, en ben je zwanger, dan laat je hem gewoon staan. Het verse blad kan in combinatie met zonlicht je huid verbranden, dus trek handschoenen aan als je hem terugknipt of uitdunt. Zoek je een makkelijke start, dan zou wij beginnen met salie, Duitse wintertijm en klaproos: vroeg in het voorjaar zaaien, volle zon, weinig gedoe, en na één seizoen weet je al of blad, bloem of zaad jouw ding is.