Wietzaden ontkiemen: propagators, cocopluggen en stekspullen

Kiemen is het kortste stukje van je kweek en meteen het stukje waar het vaakst iets misgaat. Een zaadje wil water, warmte en zuurstof, en voor de rest wil het met rust gelaten worden. Deze pagina volgt de drie klusjes die achter elkaar komen: een zaadje laten kiemen, een stek laten wortelen en die zaailing oppotten. Alles wat daarna komt, van potgrond tot lampen en ventilatie, staat in de growshop.

De eerste drie weken: kiemen, wortelen, oppotten

Er zijn vier manieren die kwekers echt gebruiken: een glas water, een vochtig wattenschijfje, direct in de aarde, of een cocoplug in een propagator. Ze werken alle vier, maar niet alle vier even netjes. Hoe minder je dat kiemworteltje aanraakt, hoe groter de kans dat het zaadje doorzet. Precies daar zit het verschil tussen de keukenmethodes en een propagator: bij de een verhuis je het zaadje nog een keer, bij de ander blijft het staan waar het is. Bedenk vooraf welke van de vier bij je past, want halverwege van methode wisselen is precies het soort gepruts waar zaadjes niet tegen kunnen.

Glas water of wattenschijfje: de keukenmethodes

De glasmethode is de simpelste: lauw water in een glas, zaadjes erin, glas op een warme plek in huis en niet in een koude vensterbank. Je ziet binnen korte tijd welke zaden meedoen, want de schil gaat open en er komt een wit puntje uit. Dat puntje is de penwortel of taproot, de wortel waar de hele plant later op staat, en dat is dus ook precies het onderdeel dat je niet wilt beschadigen. Haal ze eruit zodra dat puntje er is en wacht niet tot het worteltje lang wordt, want dan gaat hij bij het verplaatsen kapot. Een zaadje dat dagen in water blijft dobberen krijgt te weinig zuurstof, dus dit is geen methode om te vergeten. Wil je het water iets meer laten doen, dan meng je Seedbooster erdoor: 1 ml, ongeveer 20 druppels, op 1 liter water, goed doorroeren en dezelfde dag gebruiken. Dat mengsel maak je vers, want na 24 uur gooi je het weg.

Wattenschijfjes en keukenpapier doen in principe hetzelfde werk, alleen dan tussen twee vochtige laagjes op een schoteltje met een tweede schoteltje erop. Voordeel van het schijfje: het droogt langzamer uit dan keukenpapier en je kunt goed zien wat er gebeurt. Waar je op moet letten: die haarfijne worteltjes groeien dwars door de vezels heen en dan trek je ze los in plaats van dat je ze verplant. Knip in dat geval het stukje watten om de wortel heen weg en stop het geheel mee de aarde in. Vergeleken met een cocoplug is dit gratis en prima voor een paar zaadjes, maar rommeliger zodra je er meer dan een handvol tegelijk doet, en je hebt geen enkele grip op de luchtvochtigheid rondom het zaadje.

Cocoplug in de propagator: zo doen wij het

Dit is de opzet die we zelf zouden neerzetten. De Zamnesia Seed Propagator is een zwarte bak met zes losse slots van ongeveer 5,4 cm breed en 5 cm hoog, met een uitneembare tray en een helder deksel met ventilatie. Alles in de categorie Propagator en kweekkas met ventilatiedop werkt volgens hetzelfde idee: een gesloten bakje dat vocht vasthoudt, met een dop of schuif die je opendraait zodra de zaailingen boven staan. In die slots vallen de Coco Germination Plugs (6 Pack) precies, en daar is het formaat ook op gemaakt: droog meten ze 5,5 x 5,5 cm en ze zetten ongeveer 40 procent uit zodra je ze nat maakt. Natte kokos ruikt licht en aards, veert terug als je erin duwt en blijft luchtig in plaats van dat het tot modder dichtslaat. De pluggen zitten op pH 5,8 tot 6,2 met een lage, zaadveilige EC, dus pH rond 6 en daarmee precies het bereik waarin een zaadje zich prettig voelt. Je hoeft voor de eerste dagen niks bij te sturen en de pH- en EC-meters kunnen nog even in de kast blijven.

In de praktijk gaat het zo: plug nat maken en niet uitknijpen tot hij plat is, zaadje in het gaatje, plug in een slot, deksel erop en de bak op een warme, rustige plek. Het doorzichtige deksel houdt de lucht vochtig en laat licht bij je zaailingen zodra ze boven komen. Waar het misgaat: mensen laten dat deksel dagen volledig dicht zitten en dan wordt het binnen een broeikas met stilstaand vocht, met kans op schimmel en slappe steeltjes. Zet de ventilatie open zodra de eerste zaadlobben er zijn en haal het deksel er in stapjes af, zo wennen de zaailingen aan gewone kamerlucht. Omdat de tray eruit kan, giet je water in de bak zelf en niet over de kopjes van je zaailingen. Zet de bak ook niet pal onder een felle lamp, want dan loopt de temperatuur onder het deksel harder op dan je denkt.

Wil je niet los shoppen: de Seed Propagation Bundle koppelt de propagator aan de cocopluggen, de Complete Germination Bundle legt Seedbooster erbij voor de weekstap, en de Feminized Starter Bundle gaat een stap verder met All-in-One Liquid 250 ml, de basisvoeding voor je planten in aarde tijdens groei en bloei. Zoek je liever één kant-en-klare set om mee te beginnen, dan is Smart Start de makkelijkste manier om in één keer alles bij elkaar te hebben. Heb je alleen pluggen nodig omdat de bak er al staat, dan is er de Coco Plugs Bundle met drie pluggen via je Tribe-punten. Vergeleken met de losse 6-pack koop je met een bundel vooral gemak: alles past op elkaar, dus je hoeft niet te gokken of je pluggen wel in je slots vallen.

Van stek naar wortels, en dan de pot in

Dezelfde cocopluggen doen ook het stekwerk. Een stek heeft geen wortels en dus geen manier om water op te nemen, en juist dan is een medium dat vocht vasthoudt zonder te verzuipen het halve verhaal. Snijd je stek schuin af, dip hem in stekgel of een wortelstimulator, zet hem in een bevochtigde plug en die plug in de propagator met het deksel erop. Hou de lucht vochtig, want de stek verdampt via zijn blad terwijl er nog niks aan de onderkant zit. Een stek zet geen penwortel of taproot meer, hij maakt zijwortels vanaf de snee, dus geef hem tijd en ga niet elke dag aan het steeltje trekken om te kijken of er al iets zit. Eerlijk punt: stekken is minder voorspelbaar dan zaad kiemen, en van een setje stekken haalt er meestal een paar het niet. Neem er dus een of twee meer dan je nodig hebt.

Oppotten doe je zodra de witte worteltjes aan de zijkant of onderkant van de plug verschijnen. De hele plug gaat mee de pot in, dus je raakt de wortels niet aan en je zaailing merkt er weinig van. Dat is het grote verschil met een zaadje uit een glas water: daar handel je een blote wortel met een pincet, hier verplaats je een blokje met alles erin. Werk je met autoflowers, dan kun je de plug beter meteen in de eindpot zetten, want die planten hebben geen tijd om van een verhuizing bij te komen. Wil je gewoon zien of het je ligt, dan is de iGrowCan x Zamnesia Seeds (Runtz Auto) de makkelijkste instap: Runtz Auto zaden, een germination plug en 1,7 liter coco compost in één blik.

Waarom je wietzaden niet ontkiemen

Mislukt kiemen ligt bijna nooit aan het zaad zelf. Deze zes dingen zien we het vaakst terugkomen bij mensen die zeggen dat er niks gebeurt:

• Te veel water. Een verzopen plug of zompige aarde laat geen zuurstof door en dan rot het zaadje in plaats van dat het kiemt. Vochtig, niet druipend.
• Te droog geworden. Eén dag vergeten en het worteltje dat net begon is klaar. Een deksel op de propagator vangt precies dat foutje op.
• Te diep gestopt. Een zaadje hoeft nauwelijks onder het oppervlak, anders is de reserve op voordat het licht ziet.
• Te koud. Een garage, een schuur of een koude vensterbank vertraagt alles. Een warme plek binnen doet meer dan welk flesje ook.
• Oud of slecht bewaard zaad. Warm, licht en vochtig zijn de drie dingen waar zaden niet van houden. Bewaar ze koel, droog en donker.
• Te veel gepruts. Zaadje omdraaien, wortel controleren, nog eens verplaatsen. Elke aanraking is een risico, dus laat het staan.

Kijk bij het beoordelen naar de wortel en niet naar de kalender. Zaden lopen niet op één tempo, ook niet uit hetzelfde pakje, en een zaadje dat later opengaat wordt daarna vaak een prima plant. Doe je dit voor het eerst en wil je zo weinig mogelijk variabelen, begin dan met de Complete Germination Bundle en zet hem op de warmste rustige plek in je huis. Staat de propagator er al, dan hoef je alleen de Coco Germination Plugs (6 Pack) bij te vullen en verder te schuiven naar aarde, voeding en licht in de growshop.